Những cư dân nội đô 'không thể rời xa xe máy xăng'

Một tay thoăn thoắt pha trà chanh, tay kia chỉ vào chiếc Honda Vision chưa một vết xước mà bà mua từ tháng 12/2025 đỗ bên cạnh quầy hàng, bà Nguyệt Nga, 63 tuổi cho biết dù đã nghe tới việc cấm xe máy xăng trong Vành đai 1 nhưng "tới đâu hay tới đó vì chưa phù hợp sử dụng xe điện". Kết quả, bà chọn chiếc xe ga mới để có thêm xe đi chơi, bên cạnh chiếc Honda Wave 15 năm tuổi chuyên chở đồ hàng ngày.

Đã 28 năm làm nghề bán trà đá vỉa hè ở con phố sát Hồ Gươm, bà Nga cho rằng các chính sách sẽ dựa trên thực tiễn đời sống người dân và không chuyển đổi quá gấp gáp, nên bà tin xe xăng sẽ vẫn "còn đường để đi" dù sống giữa trung tâm Hà Nội.

Thực tế, không phải bà bất chấp mua xe xăng, mà cho rằng đã nghe tới việc thành phố sẽ chỉ hạn chế chứ không cấm hoàn toàn dòng xe này. Hạn chế có nghĩa là nếu mua xe xăng, bà vẫn sử dụng được.

Khi được vài người trong gia đình, bạn bè khuyên mua xe điện, bà cũng băn khoăn nhưng cho rằng dòng xe này chưa phù hợp với nhu cầu. "Tôi ở nhà tập thể, hạ tầng điện lưới kém, nhỡ may mất điện, không sạc được, khi có việc gấp thì khá bất tiện", bà nói. Cách nghĩ này khá phổ biến trong khu tập thể mà bà và con gái đang sinh sống, khi số đông vẫn còn dè dặt bởi nỗi lo nguồn sạc cho xe điện.

Bà Nga không chỉ ở nhà tập thể, bà còn có một nhà riêng nhưng ở tầng một chứa được 3-4 xe, bà sợ đêm đang sạc xe xảy ra cháy nổ thì không kịp thoát hiểm lúc đang say giấc.

Thực tế, bà Nga và những người hàng xóm không phải số ít cư dân Hà Nội chưa muốn nói lời tạm biệt với xe máy xăng. Honda Việt Nam cho biết trong quý I, doanh số xe máy của hãng (hầu hết xe xăng) tại Hà Nội đi ngang so với cùng kỳ 2025. Nếu tính số lượng bán hàng toàn miền Bắc, doanh số thậm chí còn tăng 3%. Trong khi đó, báo cáo của VAMM (Hiệp hội xe máy Việt Nam với 5 hãng Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki, SYM) cho biết doanh số của hiệp hội này tăng 8,3% so với quý I/2025.

Các hãng đánh giá đây là một tín hiệu cho thấy xe máy xăng vẫn giữ vị trí quan trọng với người tiêu dùng, dù đang ở trong giai đoạn mà xe hai bánh chạy xăng, dầu đang gặp nhiều bất lợi từ các chính sách nhằm hạn chế phát thải.

Công việc kinh doanh của các đại lý xe máy truyền thống trong vành đai 1 thời gian qua được ghi nhận có biến động nhưng không ảnh hưởng đến doanh số. Một số quản lý bán hàng thừa nhận lượng khách vãng lai không còn ồ ạt như trước đây bởi sức ảnh hưởng của xe điện, nhưng khách đã tới mua hầu hết "quyết định nhanh gọn", tức đã có sẵn lựa chọn từ trước, tới đại lý để xem lại và mua xe.

Tại một đại lý trên đường Nguyễn Lương Bằng, chị Nguyễn Hương, 49 tuổi đến mua chiếc Lead đời mới. Chị cho biết gia đình đã có hai chiếc Lead, nay hãng ra mẫu mới nên tôi mua chiếc thứ ba chỉ với lý do "kiểu dáng hợp mắt". Chị có quan điểm rằng xe điện sạc mất thời gian cả đêm để đầy nếu cắm ở nhà, trong khi đổ xăng chỉ tốn vài phút.

Trong khi đó tại một đại lý trên đường Trần Khánh Dư, trước mùa năm học mới, một số ông bố, bà mẹ cùng con đến đại lý mua xe tay ga để chuẩn bị vào đại học. Chị Thanh Hoài đi cùng con gái, cho biết cũng muốn mua xe máy điện để phù hợp với chính sách, nhưng rào cản lớn nhất là chung cư chị đang sống không cho sạc xe máy điện. Đó cũng là vấn đề mà Đặng Thanh (23 tuổi) sống và làm việc sát Vành đai 1 gặp phải. Trước đây cô ở nhà trọ, sạc xe máy điện qua đêm thoải mái, nhưng sắp tới khi chuyển sang sống ở chung cư mini, chủ nhà không cho phép sạc xe. Cô cũng nghĩ sạc tại trụ cho xe máy, nhưng việc sạc như vậy bất tiện và tốn thời gian, ít nhất cũng phải 30 phút tới 1 tiếng cả thời gian tìm kiếm, chờ đợi.

"Tôi có thể phải xin sạc ở tòa nhà bên cạnh, nếu không có tôi sẽ phải bán xe máy điện và mua lại chiếc xe xăng tôi từng sử dụng", Thanh cho biết.

Theo các chuyên gia trong ngành, xe máy xăng vốn đã cho thấy sự tiện lợi qua hàng chục năm bùng nổ tại Việt Nam nên nhiều người khó có thể từ bỏ ngay, tuy vậy việc hạn chế xe máy xăng và khuyến khích các phương tiện giảm phát thải như xe máy điện là điều không thể thay đổi. Với thực tế số lượng xe máy lớn ở các nội đô như Hà Nội hay TP HCM, việc chuyển đổi trong thời gian này có thể gây ra bất tiện, và nhiều người khó vượt qua những bất tiện đó.

Giám đốc một công ty chuyên xe máy điện cho biết, với những khó khăn của cư dân sống ở những khu tập thể cũ vốn có hạ tầng điện lưới không tốt, hoặc các bạn sinh viên, người thuê trọ tại các chung cư mini không cho sạc, có thể sử dụng phương án mua xe điện có thể thay pin. Với phương án này, rủi ro mà bà Nga lo lắng như cháy nổ khi sạc cũng sẽ được loại bỏ. Việc thay pin cũng nhanh chóng như đổ xăng. Tất nhiên trong giai đoạn đầu, số lượng trạm đổi pin sẽ chưa thể dễ tìm như trạm đổ xăng.

Từ góc độ thị trường, các chuyên gia cho rằng, ở giai đoạn này, xe máy xăng và điện có thể tồn tại song song chứ không hẳn triệt tiêu lẫn nhau. Nếu không sẵn sàng bán xe xăng, người dân có thể mua thêm xe điện như một lựa chọn để sử dụng vào khung giờ, khu vực hạn chế.

Thực tế, xe điện là một phương án khi các đô thị muốn hạn chế xe xăng, không bắt buộc trong các quy định từ cơ quan quản lý. Vì vậy, người tiêu dùng hoàn toàn có thể lựa chọn phương án khác nếu không dùng cả xe xăng và xe điện. Phương án khả dĩ nhất mà nhiều người nghĩ tới là phương tiện công cộng, hoặc một cách rất riêng như bà Nguyệt Nga bán trà đá:

"Nếu như tương lai xe xăng bị cấm hoàn toàn, tôi sẽ đi đạp".